JAMstack ile ki┼čisel web sitesi kurulumu ­čĺ╗´ŞĆ.

Ki┼čisel web sitesi veya blog sitesi olu┼čturmak internetin bir par├žas─▒na sahip olman─▒n yollar─▒ndan biri. Her ne kadar yaz─▒lan her sat─▒r kod, metin dosyas─▒, alan adlar─▒ bir son kullan─▒m tarihine sahip olsa da ki┼čisel web siteniz herhangi bir ama├žla internette g├Âr├╝n├╝rl├╝k yakalamak ve ├╝retimde bulunmak i├žin yapabilece─činiz en faydal─▒ ┼čeylerden biri.

Gelelim as─▒l konumuza, 2020 y─▒l─▒nda internet g├╝nl├╝─č├╝ tutmak isteyen herhangi bir ki┼či e─čer Medium veya write.as gibi neredeyse tamamen blogging i├žin ├Âzel olarak dizayn edilmi┼č ├╝cretli/├╝cretsiz SaaS modelli uygulamalara ge├ži┼č yapmak istemiyorsa, kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kacak se├ženekler yine ├╝cretli veya ├╝cretsiz Wix, Squarespace, Webflow ve benzeri platformlar ve internet sitesi olu┼čturuculard─▒r.

SaaS platformlar─▒n─▒n neredeyse hepsinin ├╝zerinde k─▒sa bir inceleme, sunduklar─▒ hizmetler konusunda yakla┼č─▒k bir fikir edinmemize yetecektir. Ayn─▒ zamanda di─čer ├ž├Âz├╝mlere g├Âre art─▒lar─▒n─▒ ve eksilerini kar┼č─▒la┼čt─▒rabiliriz. Ki┼čisel d├╝┼č├╝ncem SaaS modelinin en b├╝y├╝k problemi: aidiyet problemidir. i├žeriklerinizin b├╝t├╝nl├╝─č├╝ ve nas─▒l sunuldu─ču, ne kadar s├╝re ne ┼čartlarda sunulaca─č─▒ ve yine ne durumda sunulmas─▒n─▒n sonland─▒r─▒laca─č─▒ SaaS sunucusunun karar─▒na ba─čl─▒d─▒r. Bu arg├╝man sadece potansiyel hassas konularda i├žerik geli┼čtirenleri ilgilendiren bir problem de─čildir, aksine i├žeri─či ├╝retmenizden da─č─▒tman─▒za ve revize etmenize i├žerikte ve platformda yapaca─č─▒n─▒z s─▒n─▒rl─▒ de─č┼čikliklere kadar SaaS modelinin ├žekti─či s─▒n─▒rlar i├žinde olacaks─▒n─▒z. Problemleri bir kenara b─▒rak─▒rsak SaaS’─▒n sundu─ču en b├╝y├╝k yarar altyap─▒y─▒ dert etmek zorunda olmaman─▒zd─▒r. Medium gibi platformlar i├žerik olu┼čturman─▒z─▒ sa─člarken ayn─▒ zamanda kitle kazanman─▒za ve etkile┼čim toplaman─▒za yard─▒mc─▒ olur.

Haz─▒r altyap─▒lara i├žeri─čini emanet etmekten ├žekinenler i├žin var olan alternatiflerin ba┼č─▒n─▒ Wordpress ├žekmektedir. PHP ├Âzellikli payla┼č─▒ml─▒ hosting servislerine tek t─▒kla kurulabilmesi, neredeyse her alanda ve ├Âzellikle eklentilerinin bulunmas─▒ Wordpress’in yayg─▒n kullan─▒lmas─▒n─▒ fazla s├Âze gerek b─▒rakmadan a├ž─▒klamaktad─▒r. Ancak kendisinden beklenen her ┼čeyi ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čmas─▒ neredeyse hi├žbir ┼čeyi “├žok iyi” ger├žekle┼čtirememesine neden olmu┼čtur. Wordpress tabiri yerindeyse kendi ba┼čar─▒s─▒n─▒n kurban─▒d─▒r.

Zevkler tart─▒┼čmaya a├ž─▒k olmakla birlikte ki┼čisel g├Âr├╝┼č├╝m Wordpress’in 2020’nin tasar─▒m anlay─▒┼č─▒n─▒ out-of-the-box veremedi─či y├Ân├╝ndedir. Wordpress kurdu─čunuzda onu sorunsuz, ak─▒c─▒ ve parlak aray├╝zlere al─▒┼čm─▒┼č normal bir okuyucuya kabul ettirmek i├žin temalar ├╝zerinde kafa yorman─▒z, ├že┼čitli eklentiler y├╝klemeniz, sitenin g├╝venli─čini onlarca tehdide kar┼č─▒ aktif olarak sa─člaman─▒z ve bunlar─▒n hepsini performanstan ├Âd├╝n vermeyerek yapman─▒z gerekmektedir. Bu yolculukta para harcamamak ise ger├žekten zordur. B├╝t├╝n bunlar─▒ bir sistem hatas─▒ ├╝zerine kaybetmek ve ba┼čtan ba┼člamak az kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durum de─čil. Normal bir payla┼č─▒ml─▒ hosting servisinde ├žal─▒┼čt─▒rabilece─činiz di─čer ├ž├Âz├╝mler de Wordpress’in d├╝┼čt├╝─č├╝ hatalara benzer ┼čekilde d├╝┼čerek basit bir blog y├Ânetimi i┼čini b├╝y├╝k bir probleme d├Ân├╝┼čt├╝rebiliyorlar. Ghost ve Kirby gibi modern ├ž├Âz├╝mler yukar─▒da sayd─▒─č─▒m sorunlara daha somut ├ž├Âz├╝mler getirseler de sizi tamamen i├žerikle ba┼č ba┼ča b─▒rakma konusunda yeterince iyi say─▒lmazlar. Ayr─▒ca Ghost kullanabilmek i├žin platformu bir Virtual Private Server ├╝zerinde bar─▒nd─▒rman─▒z gerekir.

Daha ├Ânce Markdown ile ├žal─▒┼čt─▒ysan─▒z veya herhangi bir metin edit├Âr├╝nde yolunuzu bulabiliyorsan─▒z, basit git komutlar─▒na a┼činal─▒─č─▒n─▒z ve aktif bir github, gitlab veya bitbucket hesab─▒n─▒z varsa haz─▒rlan─▒n ba┼čl─▒yoruz.

Kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kacak ilk konsept static site generators bu ara├žlar─▒n her biri kendi ortamlar─▒na uyumlu olarak haz─▒rlanm─▒┼č herhangi bir site temas─▒n─▒ bar─▒nd─▒klar─▒ git repolar─▒ndan webde sunulabilir sitelere d├Ân├╝┼čt├╝rmek i├žin programlanm─▒┼č arac─▒lard─▒r. En ├žok kullan─▒lanlar─▒ Hugo ve Gatsby’dir.

─░kinci konsept ise continuous deployment Hugo, Gatsby veya herhangi bir static generator ├╝zerinde yap─▒lm─▒┼č temalar─▒ sizin git sunucunuzu ba─člaman─▒z d─▒┼č─▒nda g├╝venlik, g├╝ncelleme vb konularda araya girmenize gerek kalmadan internete sunan ara├žlard─▒r. En ├žok kullan─▒lan ├ž├Âz├╝m netlify.com‘dur.

Bu konseptleri test etmek i├žin netlify ve hugo kullanan bir deneme yapal─▒m. Bu yaz─▒y─▒ takip edenlerin JAMstack ├╝zerinde ilk denemesini ger├žekle┼čtirdi─čini varsayarak sistemi m├╝mk├╝n olan net sade hali ile anlataca─č─▒m.

https://jamstackthemes.dev ve https://themes.gohugo.io adreslerini inceleyerek bir tema se├žebilir veya alternatif olarak tema se├žiminizi forestry.io ├╝zerinden yapabilirsiniz. Tema se├žiminizi nereden yapt─▒─č─▒n─▒zdan ba─č─▒ms─▒z olarak indirdi─činiz tema klas├Âr├╝n├╝ ayr─▒ bir git reposu a├žarak commit etmeniz gerekmektedir. S├╝rece forestry ├╝zerinden devam etti─čimizi farz edersek kar┼č─▒m─▒za forestry.io taraf─▒ndan a├ž─▒lm─▒┼č i├žinde tema ayarlar─▒ be yaz─▒lar bulunan bir klas├Âr dizisi ├ž─▒kacakt─▒r.

Forestry.io ├╝zerinden Wordpress ├╝zerinde yapt─▒─č─▒n─▒z gibi siteniz hakk─▒nda meta i├žerikleri de─či┼čtirebilir g├Ârsel ayarlamalar─▒ yapabilir yazar ekleyebilir ve ├ž─▒kartabilirsiniz.

Bir sonraki ad─▒m siteyi netlify.com‘a deploy etmek

Hesab─▒n─▒zda yeni bir proje ba┼člat─▒p git hesab─▒n─▒z─▒ ba─člad─▒ktan sonra sizden build komutu ve path girmeniz istenecektir buraya Hugo kullananlar hugo ve public yazmal─▒lar ayr─▒ca indirdi─činiz teman─▒n bulunduruldu─ču git hesab─▒n─▒ kontrol ederek (├žo─čunlukla readme belgesinin i├žinde bulunur.) hangi Hugo versiyonu kullanman─▒z gerekti─čini ├Â─črenin ve add another variable diyerek HUGO_VERSION / X.XX.X bilgilerini netlify ├╝zerinden doldurun.

Netlify sitenizi yay─▒na ald─▒ktan sonra .netlify.com ile biten bir subdomain atayacakt─▒r.

Kendi domaininizi ├╝cretsiz olarak ba─člayabilirsiniz domains sekmesini inceleyin.

Siteniz yay─▒na girdikten sonra forestry.io veya git hesab─▒n─▒zda yap─▒lacak her t├╝rl├╝ de─či┼čiklik ve g├╝ncelleme netlify taraf─▒ndan otomatik olarak yay─▒nlanacakt─▒r.

─░yi e─členceler.